Giriş

Avrupa Birliği’nin 2023 yılında uygulamaya koyduğu CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), yani Sınırda Karbon Düzenlemesi, karbon yoğun ürünlerin ithalatında adil rekabeti sağlamak amacıyla geliştirilmiş bir mekanizmadır. Bu düzenleme, yalnızca Avrupa’daki üreticileri değil, Türkiye gibi AB’ye ihracat yapan ülkelerdeki üreticileri de yakından ilgilendirmektedir.

Bu bağlamda işletmelerin GHG Protokolü’ne ve TSE tarafından yayımlanan standartlara uyum sağlaması büyük önem taşımaktadır. Böylece hem yasal zorunluluklar yerine getirilecek hem de sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlanacaktır.

——————————————————–

CBAM (Sınırda Karbon Düzenlemesi)

CBAM, karbon yoğun sektörlerden AB’ye ithal edilen ürünlerde gömülü emisyonların raporlanmasını ve 2026 itibarıyla sertifika satın alınmasını zorunlu kılmaktadır. Kapsamdaki sektörler arasında demir-çelik, çimento, alüminyum, gübre, hidrojen ve elektrik bulunmaktadır.

Türkiye’den AB’ye ihracat yapan firmalar için bu düzenleme, hem raporlama yükümlülüğü hem de maliyet artışı anlamına gelmektedir. Bu nedenle şirketlerin şimdiden karbon ayak izi hesaplama süreçlerini başlatmaları gerekmektedir.

——————————————————–

GHG Protokolü

GHG Protokolü, işletmelerin sera gazı emisyonlarını ölçmesi, raporlaması ve yönetmesi için uluslararası kabul görmüş bir metodolojidir. Üç kapsamlı yaklaşımıyla (Scope 1 – doğrudan emisyonlar, Scope 2 – satın alınan enerji kaynaklı emisyonlar, Scope 3 – değer zinciri kaynaklı dolaylı emisyonlar), işletmelerin tüm emisyonlarını kapsamlı şekilde değerlendirmesini sağlar.

Bu protokol, CBAM kapsamında yapılacak raporlamaların temelini oluşturmakta, aynı zamanda işletmelere sürdürülebilirlik stratejilerini planlama ve şeffaflık sağlama konusunda yol göstermektedir.

——————————————————–

TSE Standartları

Türkiye’de TSE tarafından yayınlanan ISO 14064-1 standardı, kurumsal sera gazı envanterinin hazırlanması ve raporlanması konusunda işletmelere yol göstermektedir. ISO 50001 enerji yönetim sistemleri standardı ise enerji verimliliğini artırarak dolaylı emisyonların azaltılmasına katkı sağlar.

Bu standartlara uyum sağlamak, yalnızca CBAM gibi uluslararası düzenlemelere uyumu kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda işletmelerin rekabet gücünü de artırır.

——————————————————–

Sonuç

CBAM, GHG Protokolü ve TSE standartları birlikte değerlendirildiğinde, işletmelerin karbon yönetimini kurumsal stratejilerinin merkezine yerleştirmesi gerektiği görülmektedir. Bu yaklaşım, hem yasal uyumu sağlamak hem de sürdürülebilir bir gelecek inşa etmek açısından kaçınılmazdır.

Özellikle ihracata dayalı sektörlerde faaliyet gösteren firmaların, raporlama ve belgelendirme süreçlerini bu standartlara uygun hale getirmesi kritik önem taşımaktadır.

——————————————————–

Kaynakça

European Commission. (2023). Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Brussels.
GHG Protocol. (2015). Corporate Accounting and Reporting Standard. Washington, DC.
TSE. (2018). ISO 14064-1:2018 Standardı. Ankara.
TSE. (2018). ISO 50001:2018 Standardı. Ankara.